سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

21

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

رب النوع حرم مكه ، رب الكعبه يا رب هذا البيت ( 19 ) ناميده مىشد توجه به اين نكته شايان اهميت است كه كلمه رب اغلب نه به رب النوع بلكه به شخصى كه مسئول حرم و جايگاه مقدس بود اطلاق مىشد . هيچ دستگاه متشكل روحانيت وجود نداشت ، ولى طوائف بخصوصى بودند كه به عنوان نگهبانان حرم‌ها عمل مىكردند . اين حفاظت و نگهدارى از نسلى به نسلى ديگر به ارث مىرسيد . ( 20 ) بعلاوه قداست ارثى نگهبانان حرم - كه سرچشمه آن در نيروى جادويى بت طايفه نهفته بود - دقيقا به بينش شرافت نژادى مربوط ميگرديد ، آنگونه بينشى كه مترادف با تفاخر فرزندان به شرافت نياكانشان بود . استمرار ارثى بودن شرافت طايفه‌اى و روحانيت قبيله‌اى نمايشگر حد اعلاى اريستوكراسى ( حكومت اشرافى ) در عربستان قبل از اسلام بود نشانهاى چنين اريستوكراسى را در اعتقاد اعراب - بويژه اعراب جنوب ، كه اعضاى خاندانهاى معينى از آنان داراى جذبه ، فره ، نيروى روحانى و يا شرف بودند مىتوان يافت . باور همگان بر آن بود كه نگهبانى حرم بيت و شرف از هم تفكيك‌ناپذيرند ( 21 ) بالنتيجه روحانيت در عربستان با رهبرى قبيله‌اى و حتى با سلطنت پيوسته بود . حتى مىتوان از اين هم جلوتر رفت و گفت كه رهبرى سياسى آنجا اصولا ماهيت مذهبى و روحانى داشت . نهاد شاهنشاهى عربستان جنوبى مكرب دليل روشن پيوستگى مقام سلطنت روحانيت است كه در عين حال قدرت مذهبى و دنيوى را در بر مىگيرد . حكام سياسى پس از اينكه با اسباب سياسى قدرت را بدست مىآوردند مىتوانستند به مرتبه و موقعيت شرافت بزرگ برسند ولى با وجود اين نمىتوانستند با روحانيان همدوشى و همسرى كنند . براى نمونه ، پادشاهان كنده در چهارمين مرتبه شرافت اجتماعى بودند و سه خاندان روحانى در سلسله مراتب اجتماعى پيش از آنها قرار داشت اين سه خاندان پس از خاندان هاشم بن عبد مناف در ميان قريش ، الزرارة بن عدس از تميم ، الحذيفه ، الحذيفه بن بدر از قبيله فزارى و ذو الجدين بن عبد الله بن همام از قبيله شيبان بودند . « و تا آنجا كه به كنده مربوط مىشد ، حتى اگر چه آنها هم پادشاه بودند در ميان اهل البيوتات به حساب نمىآمدند . » ( 22 )